Page 83 - Demo

N%u00eb vitet 1530-1535 vijon faza e dyt%u00eb e pushtimit, e cila pati si objekt shtrirjen p%u00ebrgjat%u00eb brigjeve t%u00eb Paq%u00ebsorit dhe n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb t%u00eb ve%u00e7ant%u00eb n%u00eb Peru. K%u00ebtu mbizot%u00ebronin inkasit, t%u00eb cil%u00ebt nj%u00eblloj ose m%u00eb shum%u00eb se aztek%u00ebt meksikan%u00eb, kishin arritur nj%u00eb shkall%u00eb t%u00eb lart%u00eb qytet%u00ebrimi dhe nj%u00eb organizim shoq%u00ebror e politik t%u00eb q%u00ebndruesh%u00ebm. Duke p%u00ebrfituar nga befasia dhe nga mosmarr%u00ebveshjet e brendshme q%u00eb kishin mb%u00ebrthyer n%u00eb k%u00ebt%u00eb moment Perandorin%u00eb e inkasve, nj%u00eb ekspedit%u00eb e aventurier%u00ebve spanjoll%u00eb, e drejtuar nga Fransisko Pizarro, p%u00ebrs%u00ebriti suksesin e Kortesit n%u00eb Meksik%u00eb. P%u00ebr t%u00eb administruar zot%u00ebrimet amerikane, n%u00eb Madrid u krijua K%u00ebshilli i Indive. Ky organ kishte si p%u00ebrfaq%u00ebsues m%u00eb t%u00eb lart%u00eb n%u00eb koloni dy m%u00ebk%u00ebmb%u00ebs: nj%u00eb n%u00eb Spanj%u00ebn e Re, q%u00eb p%u00ebrfshinte Meksik%u00ebn dhe vendet e Karaibeve, dhe nj%u00eb n%u00eb Kastiljen e Re, q%u00eb p%u00ebrfshinte zot%u00ebrimet e Amerik%u00ebs Jugore. Secili nga k%u00ebta m%u00ebk%u00ebmb%u00ebs mb%u00ebshtetej nga nj%u00eb institucion i thirrur Audiencia, organ n%u00eb t%u00eb cilin ishin mish%u00ebruar funksionet e k%u00ebshillit t%u00eb qeveris%u00eb dhe t%u00eb gjykat%u00ebs s%u00eb lart%u00eb. P%u00ebr marr%u00ebdh%u00ebniet ekonomike, mes atdheut m%u00ebm%u00eb dhe kolonive ishte krijuar e ashtuquajtura Casa de la Contrataci%u00f2n, me seli n%u00eb Sevilje, me detyr%u00eb q%u00eb t%u00eb kontrollonte ngarkesat e arit dhe t%u00eb argjendit. Ari dhe argjendi t%u00eb nxjerr%u00eb nga minierat e kolonive, u kthyen n%u00eb faktor%u00eb vendimtar%u00eb p%u00ebr ekonomin%u00eb e Spanj%u00ebs, mir%u00ebpo k%u00ebto t%u00eb ardhura nuk u p%u00ebrdor%u00ebn p%u00ebr t%u00eb nxitur zhvillimin ekonomik t%u00eb saj, por p%u00ebr shpenzime lufte. Kolonit%u00eb sh%u00ebrbenin si burim l%u00ebnd%u00ebsh t%u00eb para p%u00ebr vendet kolonizuese dhe si tregje, ku k%u00ebto t%u00eb fundit shisnin produktet e tyre t%u00eb gatshme. Kolonit%u00eb mbanin lidhje t%u00eb drejtp%u00ebrdrejta vet%u00ebm me metropolin dhe u ishte ndaluar tregtia me nj%u00ebra-tjetr%u00ebn.Procesi i kolonizimit pati disa efekte mbi popullsin%u00eb e kolonive, q%u00eb ishin p%u00ebrgjith%u00ebsisht negative. Fillimisht, spanjoll%u00ebt shkat%u00ebrruan kultur%u00ebn vendase (qytet%u00ebrimet, trash%u00ebgimin%u00eb kulturore). Ata masakruan nj%u00eb pjes%u00eb t%u00eb madhe t%u00eb popullsis%u00eb dhe mor%u00ebn shum%u00eb pasuri prej kolonive pa dh%u00ebn%u00eb asgj%u00eb n%u00eb k%u00ebmbim. Gjithashtu, vendasit praktikisht u kthyen n%u00eb skllev%u00ebr dhe u detyruan t%u00eb punonin n%u00eb kushte shum%u00eb t%u00eb v%u00ebshtira. Popullsia e kolonive u godit r%u00ebnd%u00eb nga s%u00ebmundjet dhe epidemit%u00eb e sjella n%u00eb tokat e reja nga kolonizator%u00ebt. Nga ana tjet%u00ebr, n%u00eb kolonit%u00eb u fut%u00ebn teknologjia, gjuha, kultura dhe institucionet e p%u00ebrparuara evropiane.Shfryt%u00ebzimi i Meksik%u00ebs nga konkuistador%u00ebt spanjoll%u00eb (afresk nga Diego Rivera, Pallati Komb%u00ebtar)5Analizoni p%u00ebrmes mendimit kritik%u2022 Cil%u00ebt faktor%u00eb ndikuan n%u00eb dob%u00ebsimin e pozit%u00ebs koloniale t%u00eb Portugalis%u00eb, n%u00eb krahasim me shtetet e tjera koloniale, sidomos pas shekullit XVII?Vler%u00ebsoni njohurit%u00eb tuaja%u2022 Paraqitni n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb skematike dinamik%u00ebn territoriale t%u00eb procesit t%u00eb kolonizimit prej spanjoll%u00ebve dhe portugez%u00ebve.%u2022 Cil%u00ebt ishin pushtuesit m%u00eb t%u00eb njohur n%u00eb procesin e krijimit t%u00eb perandorive koloniale?%u2022 Cili ishte mekanizmi me an%u00eb t%u00eb t%u00eb cilit spanjoll%u00ebt qeverisnin kolonit%u00eb e tyre?%u2022 Cilat ishin popullsit%u00eb kryesore vendase q%u00eb gjet%u00ebn evropian%u00ebt n%u00eb kontinentin amerikan.%u2022 Analizoni pasojat e pushtimeve koloniale p%u00ebr metropolet dhe p%u00ebr vet%u00eb kolonit%u00eb.Hulumtoni dhe diskutoni81